Στην εποχή μας, τα smartphones, τα tablets και οι φορητές συσκευές έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας — τόσο για εργασία όσο και για κοινωνική ζωή. Αλλά τι συμβαίνει όταν οι γονείς χρησιμοποιούν τις συσκευές αυτές ενώ είναι παρόντες με τα παιδιά τους; Μια σημαντική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Pediatrics αναδεικνύει ότι αυτή η πρακτική — η οποία έχει πάρει το όνομα technoference — μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη των μικρών παιδιών.
Τι σημαίνει technoference;
Ο όρος technoference περιγράφει την κατάσταση όπου η προσοχή του γονιού αποσπάται από το παιδί λόγω χρήσης ηλεκτρονικής συσκευής, όπως:
- να ελέγχει μηνύματα ενώ το παιδί θέλει να μιλήσει,
- να σκρολάρει στα social media κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού,
- ή να χρησιμοποιεί την οθόνη στο τραπέζι την ώρα του φαγητού.
Αυτές οι μικρές στιγμές μπορεί να φαίνονται αθώες, αλλά μπορούν να “διαρρήξουν” τις πολύτιμες αλληλεπιδράσεις που συμβάλλουν στην ανάπτυξη των παιδιών.
Τι έδειξε η μελέτη
Η μελέτη “Parental Technology Use in a Child’s Presence and Health and Development in the Early Years”, που αποτελεί μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 21 προηγούμενων ερευνών με σχεδόν 15.000 συμμετέχοντες από 10 χώρες, βρήκε:
📉 Μικρές αλλά σταθερές αρνητικές συσχετίσεις ανάμεσα στη χρήση τεχνολογίας από τους γονείς στην παρουσία του παιδιού και:
- Πιο χαμηλή γνωστική απόδοση (π.χ. συγκέντρωση, επίλυση προβλημάτων).
- Μειωμένη prosocial συμπεριφορά — λιγότερη συνεργασία και κοινωνική αλληλεπίδραση.
- Λιγότερη ευαισθησία και δεσμός ανάμεσα σε γονέα και παιδί.
- Περισσότερες συμπεριφορικές δυσκολίες (όπως εσωτερικευμένα ή εξωτερικευμένα προβλήματα).
- Μεγαλύτερη χρήση οθονών στα ίδια τα παιδιά.
Αν και οι συσχετίσεις ήταν σταθερές, τα μεγέθη τους ήταν μικρά — αυτό σημαίνει ότι δεν προκαλούν αναπόφευκτες αρνητικές “καταστροφές”, αλλά δείχνουν μια σημαντική τάση που αξίζει προσοχής.
Τι σημαίνουν αυτά για την καθημερινή ζωή των παιδιών
✔ Οι αλληλεπιδράσεις με τους γονείς είναι θεμελιώδεις για την ανάπτυξη της γλώσσας, της σκέψης και των κοινωνικών δεξιοτήτων των παιδιών.
✔ Οι διακοπές στην προσοχή μας — ακόμα και για λίγα λεπτά — μπορούν να μειώσουν τον πλούτο της γλωσσικής και συναισθηματικής ανταλλαγής με το παιδί.
✔ Όσο περισσότερο οι γονείς χρησιμοποιούν συσκευές στην παρουσία των παιδιών, τόσο πιο πιθανό είναι τα παιδιά να μιμηθούν και τα ίδια παρόμοιες συμπεριφορές.
Συμβουλές για γονείς — πώς να μειώσετε την technoference
💡 Ορίστε “ζώνες χωρίς οθόνες” στο σπίτι – π.χ. στο τραπέζι ή κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού.
💡 Βρείτε μικρές στιγμές σύνδεσης: κοιτάξτε το παιδί στα μάτια, ακούστε προσεκτικά, ανταποκριθείτε στις ερωτήσεις του χωρίς διακοπή.
💡 Θέστε όρια και για εσάς και για τα παιδιά σχετικά με τη χρήση των ηλεκτρονικών συσκευών.
💡 Χρησιμοποιήστε τεχνολογία με πρόθεση – όχι απλά από συνήθεια.
Δεν πρόκειται να “απορρίψουμε” την τεχνολογία — είναι πολύ χρήσιμη — αλλά με συνειδητότητα μπορούμε να επιλέξουμε πότε και πώς τη χρησιμοποιούμε με στόχο την υποστήριξη της οικογένειας, όχι εις βάρος της.
Επίλογος
Η μελέτη από το JAMA Pediatrics μας υπενθυμίζει ότι η ποιότητα του χρόνου που περνάμε με τα παιδιά είναι τόσο σημαντική όσο και η ποσότητά του. Η τεχνολογία δεν πρέπει να γίνει “φίλτρο” που μπλοκάρει την προσοχή μας από όσα έχουν πραγματική αξία — την ανάπτυξη, τη μάθηση, τη σύνδεση και την αγάπη.
