Ως παιδοφθαλμίατρος—και μαμά 3 παιδιών—δεν σταματώ να δέχομαι ερωτήσεις για τον χρόνο που περνούν τα παιδιά μπροστά στις οθόνες και πώς αυτό επηρεάζει την ανάπτυξη των ματιών αλλά και του εγκεφάλου τους. Οι οθόνες είναι πλέον μέρος της καθημερινότητάς μας, αλλά πώς επηρεάζουν πραγματικά τα μικρά παιδιά;
Μια πρόσφατη μελέτη στο JAMA Pediatrics μας δίνει κάποιες απαντήσεις. Αν και δεν αποδεικνύει ότι ο χρόνος οθόνης προκαλεί άμεσα αλλαγές στον εγκέφαλο, δείχνει σημαντικές συσχετίσεις που αξίζει να προσέξουμε.
Τι Δείχνει η Μελέτη
Οι ερευνητές ανέλυσαν μαγνητικές τομογραφίες (MRI) παιδιών ηλικίας 3–5 ετών, εστιάζοντας στη λευκή ουσία του εγκεφάλου, που είναι σημαντική για:
- Την ανάπτυξη της γλώσσας
- Τις δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής
- Τις γνωστικές λειτουργίες
Τα αποτελέσματα έδειξαν:
- Τα παιδιά με περισσότερη χρήση οθόνης είχαν χαμηλότερη ακεραιότητα λευκής ουσίας, δηλαδή οι συνάψεις ανάμεσα στα εγκεφαλικά τους κύτταρα δεν αναπτύσσονταν σωστά.
- Είχαν επίσης ασθενέστερες γλωσσικές, αναγνωστικές και γνωστικές δεξιότητες σε σύγκριση με παιδιά με λιγότερη έκθεση στις οθόνες.
Με λίγα λόγια, η υπερβολική έκθεση στις οθόνες συνδέεται με καθυστερημένη ανάπτυξη του εγκεφάλου, ειδικά σε περιοχές σημαντικές για τη γλώσσα και την ανάγνωση.
Οδηγίες για Χρόνο Οθόνης
Οι ειδικοί προτείνουν:
- Κάτω των 18 μηνών: Καμία οθόνη, εκτός από βιντεοκλήσεις.
- 18–24 μήνες: Περιορισμένος χρόνος με ποιοτικό περιεχόμενο και παρουσία γονέα.
- 2–5 ετών: Το πολύ 1 ώρα την ημέρα, με εκπαιδευτικό περιεχόμενο.
Η Γνώμη μου ως Παιδοφθαλμίατρος
Δεν έχει σημασία μόνο πόσο χρόνο περνούν τα παιδιά μπροστά στην οθόνη, αλλά και πώς τον χρησιμοποιούν.
- Το διαδραστικό, εκπαιδευτικό περιεχόμενο μαζί με έναν γονέα είναι τελείως διαφορετικό από ώρες παθητικής παρακολούθησης και ατελείωτου scrolling.
- Ακολουθώντας τις οδηγίες της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής (AAP) και προγραμματίζοντας σημαντικές, μη οθονικές δραστηριότητες, τα παιδιά σας θα έχουν ισορροπημένη ανάπτυξη.
Αγαπημένες μου δραστηριότητες χωρίς οθόνες:
- Διαβάζουμε μαζί βιβλία (πολύ σημαντικό για τον εγκέφαλο!)
- Διαδραστικό παιχνίδι: παιχνίδια φαντασίας, παζλ, τουβλάκια
- Δραστηριότητες έξω: φρέσκος αέρας και κίνηση
Τελικές Σκέψεις για Γονείς
Ζούμε σε έναν ψηφιακό κόσμο και είναι αποδεκτό να χρησιμοποιούμε οθόνες με μέτρο. κάθε στιγμή που περνάτε μαζί με το παιδί σας, χωρίς οθόνη, είναι πολύτιμη. Το παιχνίδι, τα βιβλία, οι βόλτες και οι αγκαλιές χτίζουν δεξιότητες, φαντασία και συναισθηματική ασφάλεια. Οι οθόνες δεν είναι εχθρός—η ισορροπία είναι το κλειδί. Με μικρές καθημερινές συνήθειες, δίνετε στο παιδί σας τα καλύτερα εφόδια για να μεγαλώσει χαρούμενο, δημιουργικό και γεμάτο περιέργεια για τον κόσμο γύρω του.
Reference: Hutton, J. S., Dudley, J., Horowitz-Kraus, T., DeWitt, T., & Holland, S. K. (2019). Associations Between Screen-Based Media Use and Brain White Matter Integrity in Preschool-Aged Children. JAMA Pediatrics, 173(9), 853
